جغرافیا ی ایران

ارتباط پراکندگی شهرها و روستاهای ایران

پراکندگی کشور یکسان نیست. از دشت های نسبتاً هموار داخلی تا جلگه های سرسبز سواحل دریای خزر و از کوه های البرز تا زاگرس و جلگه های ساحلی خلیج فارس و دریای عمان، شهرها و روستا های زیادی استقرار یافته است. تعداد این آبادی ها در مناطق پایکوهی بیشتر، و جمعیت در آنها متراکم تر است. به نظر میرسد بین ناهمواری ها و تراکم جمعیت، ارتباط نزدیکی هست.

اهمیت ناهمواری ها

بخش زیادی از سرزمین ما را نواحی مرتفع و کوهستانی تشکیل می دهد. به نظر می رسد کوه ها، نواحی شمالی، شمال غربی، غربی، شرق و نواحی پراکنده ای از مرکز کشور را دربرگرفته است. این ناهمواری ها در طول تاریخ، مانع ورود مهاجمان به سرزمین ما شده، و علاوه بر آن درتشکیل اجتماعات انسانی و نوع زندگی مردم بسیار تأثیرگذار بوده است.

ناهمواریهای ایران

ناهمواریهای ایران بیشتر طی دوران های اول تا سوم زمین

 شناسی پدید آمده است و شکل امروزی آنها به اواخر دوران

 سوم زمین شناسی (سنوزوئیک) مربوط است. ناهمواری ها

تحت تأثیر عوامل فرسایش تغییر شکل می یابند. این عوامل (آب

 های روان، باد، اختلاف دما) به همراه عملکرد انسان، که با بهره

برداری های گوناگون خود از محیط، سرعت تغییرات را افزایش داده

است، موجب تغییر شکل ناهمواری های ایران شده است

منطقه کوهستانی شمال کشور

الف)منطقه کوهستانی آذربایجان:

دو رشته کوه ارسباران (قره باغ) در شمال و رشته کوه مرزی ایران و ترکیه

 (مانندقله آرارات)  شمال و غرب این منطقه را دربرگرفته است. علاوه بر این

 کوه ها، دو توده کوهستانی مهم دیگر، به نامهای سهند و سبلان بر اثر فوران

 آتشفشانی در این منطقه وجود دارند.

ب)منطقه کوهستانی تالش:

منطقه کوهستانی البرز:

1-کوه های البرز از تنگ منجیل شروع شده و در امتداد غربی ـ شرقی تا کوه های شاهکوه شدر نزدیکی دره خوش ییلاق ادامه دارند.

2-دامنه های این کوه ها معمولاً به سمت شمال و یا جنوب است و رودهایی چون چالوس و هراز در آنها جریان دارد.

3-بخش  بزرگی  از این چین خوردگی وسیع، حاصل کوه زایی(چین خوردگی) است.

4- فعالیت های آتش فشانی در دوره کواترنر سبب شکل گیری قلّه دماوند در این رشته کوه شده است.

5- مراکز جمعیتی بسیاری در امتداد کوهستان های البرز مستقر شده است

گستره فعال البرز

علل ناپایدارشدن منطقه کوهستانی  وپیامدهای آن:

1-گسترش شهرهای پررونق اقتصادی

2-احداث جاده های ارتباطی (شوسه و راه آهن،)

3-احداث سدها وهدایت رودخانه ها و بهره برداری از آنها،

4- گسترش فعالیت های کشاورزی گوناگون و بهره برداری از معادن فراوان کوههای البرز، ناهمواریهای این منطقه کوهستانی را به شکلی ناپایدار درآورده است.

مجموع این فعالیت ها سبب شده است دامنه ها و دره ها، دشت ها و رودخانه های این منطقه کوهستانی، مخاطراتی همچون ریزش و لغزش در جاده ها و دامنه ها، لرزش های خفیف و گسترده، طغیان رودها و بروز سیلاب وهمانند آنها حادث شود.

د)کوه های شمال خراسان:

1-این کوه ها به شکل منظم و موازی در شمال شرقی ایران قرار دارند.

2-از رشته کوه های مهم کوههای شمال خراسان، می توان هزار مسجد، آلاداغ و در اطراف نیشابور، بینالود را نام برد.